Lawyer Nguyen Viet Thuy Trang

Các đương sự khi phải tham gia phiên tòa, phiên họp tại Tòa án ở Việt Nam lần đầu sẽ vô cùng bỡ ngỡ, bối rối trước những cách gọi, thuật ngữ chuyên ngành. Để làm quen với các hoạt động và vai trò của các cá nhân có liên quan, sau đây là những thuật ngữ cơ bản để bạn có khái niệm trước khi tham gia 1 vụ việc trên thực tế: 

1. Hội đồng xét xử (bao gồm Hội đồng xét xử, Hội đồng giải quyết việc dân sự, Hội đồng giải quyết vụ việc khác)

2. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp 

3. Thư ký phiên tòa, phiên họp

4. Người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng

5. Người tham dự phiên tòa, phiên họp

6. Kiểm soát viên

7. Hội thẩm nhân dân

8. Đương sự (bao gồm: nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan)

9. Người đại diện

10. Bị cáo

11. Bị hại

12. Người bào chữa, luật sư, trợ giúp viên pháp lý.

13. Nội quy phiên tòa

14. Phiên tòa xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án hình sự

15. Vụ án hành chính; vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động

16. Phiên họp xem xét, giải quyết vụ án, vụ việc bao gồm:

• Phiên họp giải quyết việc dân sự; phiên họp phúc thẩm giải quyết việc dân sự.
• Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
• Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và đối thoại.
• Phiên họp phúc thẩm đối với quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị.
• Phiên họp giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản. 
• Phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính.
• Phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

17. Giấy triệu tập, giấy mời

18. Căn cước công dân, giấy tờ tùy thân, giấy tờ có liên quan khác

19. Khai mạc phiên tòa, phiên họp

20. Tuyên án, công bố quyết định

21. Phòng xử án

Căn cứ pháp luật:

• Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 02/2021/QH15, Luật số 34/2024/QH15, Luật số 59/2024/QH15, Luật số 99/2025/QH15, Luật số 103/2025/QH15, Luật số 105/2025/QH15, Luật số 106/2025/QH15 và Luật số 128/2025/QH15;
• Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 45/2019/QH14, Luật số 59/2020/QH14, Luật số 13/2022/QH15, Luật số 19/2023/QH15, Luật số 34/2024/QH15, Luật số 46/2024/QH15, Luật số 85/2025/QH15 và Luật số 142/2025/QH15;
• Luật Tố tụng hành chính số 93/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 55/2019/QH14, Luật số 34/2024/QH15, Luật số 85/2025/QH15 và Luật số 102/2025/QH15;
• Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa phiên họp của TANDTC ngày 30/5/2026.